Kazakistan, Fast Track statüsü (yatırımcılar için “tek pencere”) adlı benzersiz bir hızlandırılmış destek mekanizması sunarak yurt dışından aktif olarak sermaye çekmektedir. 2025 yılında devreye alınan bu sistem, iş kurulumunu, izinlerin alınmasını ve vergi avantajlarından yararlanmayı aylar yerine birkaç gün içinde mümkün kılmaktadır.
Fast Track, yabancı yatırımcıların ülkeye girişini hızlandırmayı amaçlayan yeni bir mekanizmadır. Bu mekanizma, yatırım projelerine kamu hizmetlerinin hızlandırılmış ve öncelikli olarak sunulması amacıyla Kazakistan’da uygulanmaktadır. Bu işlevsellik, “E-Lisanslama” bilgi sisteminde hayata geçirilmiştir ve yatırımcıların devlet kurumlarıyla etkileşiminde kullanılmaktadır. Mekanizmanın devreye alınması 7 Haziran 2025 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
Bu mekanizma, yatırım hacmi parametreleri de dahil olmak üzere belirlenen kriterlere uyan yatırım projeleri için uygulanmaktadır. Devlet kurumları tarafından başvuruların öncelikli olarak değerlendirilmesi sayesinde, kamu hizmetlerinden yararlanma sürecinin daha kısa sürede tamamlanmasını sağlamaktadır. Bu yaklaşım, “E-Lisanslama” platformunda dijital olarak hayata geçirilmiştir ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve yatırımcılar için “tek pencere” ilkesinin uygulanmasına yönelik devlet politikası kapsamında kullanılmaktadır.
Bu mekanizma, «E-Lisanslama» sistemindeki 400’den fazla kamu hizmetinde uygulanmaktadır. Yatırım projesine Fast Track katılımcısı statüsü verildikten sonra, başvurular öncelikli ve hızlandırılmış bir şekilde değerlendirilir; ancak yatırımcı için başvuru süreci standart kalır.
Sistemde kamu kurumları için özel bir görsel gösterge bulunmaktadır. Başvuru listesinde, başvuru sahibinin kimlik kodu numarasının yanında Fast Track katılımcısı statüsünü teyit eden bir işaret görüntülenir. Bu, başvuruların incelenmesi sırasında bu tür başvuruları hızlı bir şekilde tanımlamayı sağlar.
Temel erişim kriterleri
Yatırımcı statüsü elde etmek için, yatırımcının 26 Haziran 2023 tarihli ve 11-1-4/327 sayılı Kazakistan Dışişleri Bakanlığı Kararnamesi ile onaylanan katı şartlara uyması gerekmektedir:
Yatırım tutarı: Tarım-sanayi kompleksi, lojistik, BT, makine imalatı ve petrokimya gibi öncelikli sektörlere en az 7,5 milyon MPR (yaklaşık 3,2 milyar tenge veya 6,7 milyon dolar) yatırım.
Proje türü: Yeni üretim tesislerinin kurulması, mevcut tesislerin modernizasyonu veya ihracata yönelik girişimler.
Coğrafi kapsam: Herhangi bir bölgede uygulanabilir, ancak özel ekonomik bölgelere , Astana Techno City ve Astana Uluslararası Finans Merkezi’ne öncelik verilir.
Bu yatırım kolaylığı sayesinde Kazakistan Dışişleri Bakanlığı Yatırım Komitesi, başvuruyu 5 iş günü içinde inceler. Devlet kurumları aracılığıyla tüm bürokratik konuları merkezi olarak çözen kişisel bir “yeşil koridor” yöneticisi atanır. Onaylanan projelere, vergi muafiyetleri içeren Öncelikli Yatırım Anlaşması (PIA) garanti edilir. Bu anlaşmaya göre yatırımcılar 10 yıl boyunca %0 kurumlar vergisi (KPN), arazi ve emlak vergisinden muafiyet elde etmektedir.
Kazakistan’da Türk yatırımcılar için avantajlar
Türkiye, 2025 yılına kadar imzalanan 20’den fazla ikili anlaşma ve stratejik ortaklık sayesinde Kazakistanlı yatırımcılar arasında özel bir yere sahiptir. Türk şirketleri otomatik olarak Fast Track öncelik listesine alınır. Ayrıca iki ülke arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması sayesinde sermaye transferi kolaylaştırılmıştır (2000 yılından beri yürürlüktedir).
Sonuç
Fast Track, sadece bürokrasinin hızlandırılması değil, Kazakistan’ı Türk iş dünyası için Avrasya Ekonomik Birliği’ne açılan bir kapı haline getiren kapsamlı bir devlet desteğidir. Yatırım projelerinin “tek pencere” prensibine göre takibi, Ulusal Dijital Yatırım Platformu (UDYP) aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ulusal Dijital Yatırım Platformu’nun Fast Track işlevselliği ile birlikte kullanılması, yatırım projelerine baştan sona dijital destek sağlar. Bu, mevcut devlet hizmetleri çerçevesinde bu tür projelere ilişkin başvuruların incelenmesi için tek ve öngörülebilir bir düzen oluşturulmasına olanak tanır.
Benzer bir uygulama, Türkiye’de de yapılmalı, ülkemize yatırım yapmak isteyen kişiler, ticaret odalarında, bankalarda, noterlerde sıra beklemek yerine işlerine odaklanmalıdır Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi bu stratejileri geliştirebilir ve yatırımcılar için kolaylaştırıcılık hizmetini sağlayabilir. Ayrıca A.Ş., LTD. gibi şirketlerin kurulmasının kolaylaştırılması ve dijitalleşmesi, banka hesaplarının kolayca açılması, şirket içi gerekliliklerin, genel kurul, imza sirküleri vs. dijital ortamda daha kolay ilerlemesi, vergi mevzuatının daha basit ve sarih hale getirilmesi için çalışmalar yapılmalı, yasal altyapı için öneriler hazırlanmalıdır. Fast Track benzeri bir uygulama üllkemiz için tartışılmalı, artıları eskileri ortaya konarak değerlendirilmelidir.
ROSTRA STRATEJİ 