Bu yazı, Coursera aracılığıyla katıldığım, Yonsei Üniversitesi’nden Prof. Doo Won Lee’nin verdiği “The Korean Economic Development” derslerinde tuttuğum notlardan oluşan, zaman zaman yorumlarımı da içeren ve çeşitli okumalarla zenginleştirdiğim bir yazıdır.
Kurs Bilgisi: Yonsei Üniversitesi’nden Prof. Doo Won Lee’nin verdiği The Korean Economic Development. (Coursera)
Hazırlayan: Av. Haldun Barış
Giriş ve 1950’ler
Güney Kore 1945’te Japonya’dan bağımsızlığını ilan ettiğinde toplumun 3’te 2’si geleneksel tarımla uğraşıyordu.
Kuzey Kore’de elektrik, maden vs. daha fazla olmasına rağmen Güney’de bunlar yoktu. 1950’deki Kore Savaşı sonrasında da ekonomi ağır bir darbe aldı. Ayrıca teknik ve yönetici elemanlar genellikle Japon olduğundan bir de böyle bir kayıp yaşandı. Kısacası Kore’de bir fakirlik tablosu görüyoruz ve nihayetinde de 60 yılda da büyük bir ekonomik gelişme görüyoruz.
1950’lerde fakir bir ülke olan Güney Kore’nin geliri kısa zamanda hızla artıyor. Bir kıyas yapacak olursak özellikle 1970’lerde gelirler artıyor ve 1980’lerde Türkiye’yi geçiyor. 1970’lerde ABD’nin gelirinin %10u kadar gelire sahip olan Güney Kore 2010’da yaklaşık olarak ABD gelirinin 2/3’ü kadar gelir elde ediyor.
Öte yandan Güney Kore “orta gelir tuzağına” da düşmemeyi başarıyor.
Kore’nin ekonomik gelişiminde en önemli unsurlardan biri şüphesiz ki insana yapılan yatırım yani eğitim. 1965’te fakir Güney Kore, eğitime ve yatırıma önem verdi, kaynak ayırdı. Gelir düzeyi Hindistan, Nijerya ve Tayland gibi ülkeler seviyesindeydi. Ancak eğitime verilen değer çok çok daha yukarıdaydı.
Güney Kore hükümeti 1950’lerdeki dış yardımların çoğunu altyapı, ulaşım, eğitim ve kültür yatırımlarına harcadı. Ayrıca ABD yardımları ve ithal ikameci politikalar ile un, şeker ve pamuklu dokuma teşvik edildi. (3 Beyaz Endüstri).
1950’lerde aynı zamanda toprak reformu, para reformu yapıldı ve milli paranın değeri yüksek tutuldu. 1961’de ise Kore’de darbe oldu ve darbe yönetimi başladı.
1960’lar
1962 yılından itibaren ihracat teşviki politikasına geçiş yapıldı. 60’larda ve 70’lerde Güney Kore para birimi değer kaybettirildi. Yatırımcılara ve sanayicilere kredi, vergi teşviki sağlandı.
1962’de Güney Kore’nin 5 yıllık Kalkınma Planı’na ABD destek vermedi ve Kore Batı Almanya’dan destek sağladı. Bu kalkınma planı ile hafif sanayide gelişme başarıldı.
1970’lerde ise Yeni Köy Hareketi (Saemaul Undong) oldukça önemliydi. Bu hareket kırsal kalkınmayı hedefleyen, çiftliklerin gelirini artırmayı başaran ve zamanla diğer sektörlere de yayılan bir hareket. Hareketin lideri Güney Kore Devlet Başkanı Park Chung Hee. Başlangıçta 33.267 köy seçiliyor ve bu köylere yatırım yapılıyor. Zamanla bu hamle köyden kente yayılan bir modernleşme serüvenine dönüşüyor.
Bu Hareket 70’lerde başarılı oldu. Sonrasında ise işlevsizlik, kırsal kesim ile kentsel kesim arasındaki gelir farkı, yolsuzluk gibi nedenlerden ötürü hareket sivil topluma devredildi.
Bu sırada Güney Kore Japonya ile de ilişkilerini geliştirdi ve Japonya’dan kredi sağladı. Aynı zamanda yabancı yatırımcı çekmek için de çeşitli girişimlerde bulundu. Kore’nin ekonomik gelişiminde dış ticarete verdiği önem ve attığı adımlar şüphesiz oldukça dikkat çekici. Ticari diplomasi pek çok noktada çok iyi kullanılmış.
1970’ler
1970’lerde Güney Kore ekonomisinde ağır sanayi ve kimya endüstrisi teşvik edildi. Bunda Nixon’un ABD’nin müttefiklerini her daim koruyamayacağı doktrini de etkili olmuştu. Güney Kore, savunma sanayi, kimya sanayi ve diğer endüstrilere yatırım yaptı. Bu “Big Push” modelinin G. Kore versiyonuydu.
Daha agresif bir biçimde, gemi, makine, kimya, elektronik, demir dışı metal, çelik endüstrisi desteklendi. (Kore sonraki yıllarda bu sektörlerde öncü ülkelerden biri olmuştur.) Ayrıca bu desteklerde büyük ve uzmanlaşan firmalar tercih edildi. Ulusal Yatırım Fonu aracılığıyla bu sektörler desteklendi. Dersin hocası burada Güney Kore’nin 1970’lerdeki deneyimini 1930’lardaki Japonya deneyimine benzetti.
Güney Kore 1970’lerdeki petrol krizi şoklarını ise Ortadoğu ülkelerinde inşaat, altyapı vs. işlerini yaparak aştı. Japonya veya Tayvan’ın aksine Güney Kore, yatırımları kesmedi ve büyüme hedeflerine odaklanmaya devam etti.
1980’ler
1980’lerde G. Kore ekonomisi kriz tehlikesi içerisindeydi. Borçlar yapılandırıldı ve sonrasında enflasyon ile ve ardından yapısal reformlarla ilgilenildi. Buna Rasyonelleştirme Politikası adı verildi.
1980’lerin sonuna doğru yerli sanayiyi koruma politikaları esnetildi ve ithalat yaygınlaşmaya başladı. 1980’lerde G. Kore ekonomisinde yapısal reformlar yapıldı, sanayide yeni yatırımlar kısıtlandı, birleşmeler, satın almalar teşvik edildi, makro ekonomide istikrara odaklanıldı ve ticaret serbestleşti.
Bu arada 1987 yılında Güney Kore’de bir üniversite öğrencisi polis tarafından vurularak öldürüldü. Sonrasında protestolar başladı. Bu protestolar G. Kore’de demokratikleşmeye ve sosyal refaha katkıda bulundu.
1990’lara gelindiğinde ise G. Kore’de büyüme yavaşladı, sermayenin verimliliği azaldı ve nüfusun yaşlanmasının etkileri ortaya çıkmaya başladı. İşgücü maliyeti arttı. İnşaat sektörüne yapılan yatırımların neticesinde cari açık ve kısa vadeli dış borç arttı.
1997 Asya Finansal Krizi ile birlikte büyük şirketler ve chaeboller iflas etmeye başladı. 1997’de Güney Kore IMF’e başvurdu.
Bu krizin ardından G. Kore yine yapısal reformlara başvurdu ve bunu agresif bir biçimde yaptı. Finansal kurumların yapısı güçlendirildi, denetim artırıldı, finans sektörüne para aktarıldı. Şirketlerin borçlanma oranları düşürüldü. Faizler yükseltildi. (Sonrasında ise iflasları azaltmak için faizler düşürüldü.) İşsizlik sorununun etkilerini hafifletmek üzere çeşitli politikalar uygulandı. (Başlarda uygulanan mali disiplinden de işsizlik ve iflaslardan ötürü vazgeçildi.)
Ve reformların sonucunda Eylül 2001’de Kore dünyanın en fazla döviz rezervine sahip 5. ülkesi haline geldi… Bu krizde alınan tedbirler ve reformlar öylesine kuvvetliydi ki Kore’de 2008 Krizinde dahi etkisini gösterdi.
Kore tüm bunlarla birlikte 1980’lerden itibaren otomobil endüstrisine, yarı iletken endüstrisine ve BT sektörüne agresif şekilde devlet destekli yatırımlar yapmıştır.
2008 Küresel Krizi ve Sonrası
Dünya genelinde hissedilen 2008 Krizinden Kore de nasibini aldı. Yabancı yatırımcı Kore’den çekildi ancak döviz rezervleri iyi olduğundan etkisi kısıtlı oldu. Kore krizde mali disiplin uygulamadı. Kore’yi krizden kurtaran ise yüksek döviz rezervi ve yine ihracat oldu. Özellikle gelişmekte olan Çin pazarı…
Sonuç Yerine
Güney Kore resmi adıyla Kore Cumhuriyeti, 1945’te bağımsızlığını elde ettikten sonra kısa zamanda önemli bir kalkınma hamlesi sağlamış ve dünya çapında değerli markalar, yüksek katma değerli ürünler üretebilmiş, önemli bir ekonomik güç haline gelmiştir. Kore’nin bağımsız olduğu yıllarda fakir bir ülke olması, fabrikaların, enerji tesislerinin büyük çoğunluğunun Kuzey’de kalması, 1950’deki Kore Savaşı, nitelikli elemanların Japon olup Japonya’ya göç etmiş olması, korunaklı bir bölgeden ziyade krizlere açık bir jeopolitiğe sahip bir ülke olması ve tüm bunlara rağmen doğru adımlarla önemli bir ekonomik başarı elde etmiş olması şüphesiz ki dikkat çekicidir ve önemli bir model, önemli bir örnektir. Bu başarı, derste de anlatıldığı üzere Kore’nin eğitime yaptığı yatırımlar, krizlere geçici müdahalelerden ziyade yapısal reformlarla çözümler üretmesi, kademeli ve dönemin gerekliliklerini analiz ederek ve geleceği de tahlil ederek önemli sektörlere yönelik teşvikler vermesi ve stratejik adımlar atması, dış ticarete ve ticari diplomasiye yönelik çabaları sayesinde olmuştur.
Av. Haldun Barış, Ekim 2026
Büyük, Güçlü, Müreffeh Bir Türkiye İçin İvedilikle Atılması Gereken Üç Adım -Av. Haldun Barış
Türkiye’de Kurumsallaşma Üzerine Düşünceler -Av. Haldun Barış
Ayrıca Bakınız:
Ayrıca Bakınız:
Çetin, R. ve Karadaş, S. (2018). Han Nehri mucizesi: Ekonomik kalkınmada Güney Kore örneği. Istanbul Journal of Economics, 68, 93-112. https://doi.org/10.26650/ISTJECON405372
Çakmak, U. (2016). Güney Kore’nin Ekonomik Kalkınmasının Temel Dinamikleri (1960-1990). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 151-171. https://izlik.org/JA83XU45TP
https://www.usdad.com.tr/post/g%C3%BCney-kore-nin-kisa-hi-kayesi-1
https://www.usdad.com.tr/post/g%C3%BCney-kore-nin-kisa-hi-kayesi-2