Bulut Tohumlama Nedir?

26/04/2026

Dünyada savaşlar ve güç artık daha farklı şekilde karşımıza çıkıyor. Bir ülkeye silahlarla saldırmanıza gerek yok, bulutları kontrol edebilirseniz yağmursuz bırakarak kıtlık yaratabilirsiniz. Yahut yeni bir teknoloji ile fark edilmeden düşman unsurlara zarar verebilirsiniz.

Ekonomik savaşlar, biyolojik savaşlar, tohum ve tarım ilaçları yoluyla zarar verme, afet tetikleme artık sıklıkla duyduğumuz konulardan. Öte yandan pek çok ülke bir savaş ve zarar verme amacıyla değil de -öyle olmadığını iddia ederek- ancak önemli bir güç olarak ve su krizi ile mücadele edebilmek için 1945lerden bu yana bulut tohumlama teknolojisi üzerine çalışarak yağmurları kontrol etmeye çalışıyor.

Bulut Tohumlama (cloud seeding) Nedir?

Bulut tohumlama, yağış potansiyeli olan bulutlara özel maddeler (örneğin gümüş iyodür, amonyum nitrat, kadmiyum iyodür, diğer higroskopik materyaller) verilerek yağmur veya kar oluşumunun artırılmaya çalışıldığı bir hava modifikasyonu yöntemidir.

Bulut Tohumlama Yapan Ülkeler Hangileri?

Bulut tohumlama teknolojisini en çok kullanan ülkeler ABD, Çin, Avusturalya, Birleşik Arap Emirlikleri’dir.

Son zamanlarda ABD-İran Savaşı’nda BAE’deki bulut tohumlama merkezlerinin vurulmasından ötürü, Türkiye, İran, Irak’ta yağışların arttığı ise pek çok kişi tarafından ortaya atılan bir iddia. Ancak bu iddialara kanıt sunmak oldukça zor çünkü atmosfer oldukça kaotik ve bulut tohumlama ile ilgili de elimizde fazlaca veri yok. Ayrıca 2024 yılında Forbes, İran’ın Türkiye’nin bulut çaldığı iddialarını haberleştirmişti. Forbes haberinde şu başlığı kullanmış ve şu ifadelere yer vermişti:

İran’ın Komşu Ülkesi, Ülkeyi Kasırga Gibi Vuran Şiddetli Kuraklıkta Yağmur Bulutlarını Çalmakla Suçlanıyor

“Maine’deki Colby Koleji’nde atmosfer bilimci ve bilim tarihi uzmanı olan James Fleming, “En büyük olumsuz etki, komşu bir ülkenin ya yağmurlarını çalmaya çalıştığı ya da gizlice çevresel savaş yürüttüğü şüphesini uyandırmasıdır” diyor.” “Bu arada, Orta Doğu’da yaşanan şiddetli kuraklık ve azalan yağışlar nedeniyle ülkeler, yukarıdaki bulutlardan olabildiğince fazla su elde etmelerine yardımcı olacak alternatif yöntemler araştırıyorlar. İki komşu ülke arasındaki yağmur ve kar yağışı düzenlerindeki belirgin farklılık, İranlılar arasında bunun nedenine dair soruları gündeme getirdi.”

“”Ortaya atılan bir teoriye göre Türkiye bir şekilde İran’ın bulutlarını çalıyor. “Bulut çalma” terimi, ülkelerin teknoloji kullanarak hava modellerini manipüle edip yağmur bulutlarını belirli bir bölgeden uzaklaştırdığı inancını veya suçlamasını ifade ediyor.”

“İran, Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi hükümetler, iklim değişikliği programları başlatarak, zaten gerilimlerle dolu bir bölgede çevresel düşmanlık suçlamalarının daha da artmasına yol açtı.”

Yine 2018 yılında İran, İsrail’i bulut çalmakla suçlamış, Time Of İsrael bu iddiayı haberleştirmişti. (İranlı general, su sıkıntısını İsrail’in ‘bulut hırsızlığına’ bağladı.)

Konuyu France 24 de Mart 2025’te gündemine taşıyarak (Bulutlar ve komplolar: Yağmur yağdırma çabalarıyla ilgili endişeler) haberinde şu ifadeleri kullanmıştı:

“2008’de Çin, Pekin’deki Olimpiyat stadyumuna yağmur yağmasını engellemek için bu yöntemi kullandı. Ancak uzmanlar, gezegenin ısınmasıyla birlikte ülkelerin bu ve diğer jeomühendislik tekniklerine olan ilgisinin artması nedeniyle, bu uygulamanın yeterince denetlenmediğini söylüyor. Amerikan Meteoroloji Derneği, bulut tohumlamanın “istenmeyen sonuçlarının” açıkça gösterilmediğini veya dışlanmadığını belirterek, hava modifikasyonundan kaynaklanan beklenmedik etkilerin siyasi sınırları aşabileceği endişesini dile getirdi. Ancak uzmanlar, asıl riskin daha çok algı meselesi olabileceğini söylüyor. Paris Askeri Okulu Stratejik Araştırma Enstitüsü’nde (IRSEM) görevli araştırmacı Marine de Guglielmo Weber’in bu ay yayınladığı bir araştırma notuna göre, “Bir ülke komşusunun hava durumunu değiştirdiğini öğrenirse, kuraklığı açıklamak için komşusunu suçlamaya meyilli olacaktır.” Örneğin Çin, su kıtlığını hafifletmek ve ülkenin gıda güvenliğini artırmak amacıyla 2018’de Sky River girişimini başlatarak dünyanın en üretken iklim değiştiricilerinden biri olmuştur.” (..)” Bulut tohumlama yöntemine yönelen ülkelerin sayısının giderek arttığını kabul eden raporda, “Bazen umutsuz girişimler sağlam bilimsel temellere değil, boş vaatlere dayanır” denildi.”

Yine de pek çok ülke ve özel şirket bulut tohumlama teknolojisine ciddi kaynaklar ayırmaya devam ediyor. Veriler ise genellikle paylaşılmıyor. Bu ülkelerden biri de Çin. BBC’nin 2026 Şubat tarihli haber başlığı şu şekilde: Çin’in bulut tohumlamaya bu kadar takıntılı hale gelmesi nasıl oldu?

“Son on yılda Çin hükümeti, bulut tohumlama programının kayda değer sonuçlar verdiğine dair birçok iddiada bulundu. Bir basın açıklamasında, 2025 ilkbahar yağmuru girişiminin hedef bölgedeki yağış miktarını 2024’e kıyasla %20 artırdığı belirtildi. Ayrıca Çin meteoroloji ajansı, Aralık 2025’te yaptığı açıklamada, yapay yağmur ve kar operasyonlarının 2021’den bu yana toplamda 168 milyar ton ek yağışa (yaklaşık 67 milyon Olimpik yüzme havuzuna eşdeğer) yol açtığını söyledi.”

Suudi Arabistan da su krizini çözmek için bulut tohumlama teknolojisi üzerine çalışıyor. Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanı konuya dair şu açıklamalarda bulunmuş:

“Suudi Arabistan Krallığı’ndaki Bölgesel Bulut Tohumlama Programı’nın 1443/1444 Hicri (2022) mali yılına ait ilk yıllık raporunu incelemekten memnuniyet duyuyorum. Bu rapor, Programın başlatılmasından bu yana kapasite geliştirme alanındaki kayda değer gelişmeleri ve Program faaliyetlerinin stratejik ve operasyonel yönetiminin planlanmasında devam eden çalışmaları gözden geçirmektedir. Ayrıca, Suudi Yeşil Girişimi tarafından denetlenen sürdürülebilir ve uzun vadeli bir iklim eylem planının uygulanmasına katılarak iklim değişikliği ve etkileriyle mücadele etmek için acil eylemde bulunmayı amaçlayan Programın mevcut planlarını da göstermektedir.“

Projeye ilişkin yapılan açıklamada ise şu ifadeler kullanılmış:

“Bölgesel Bulut Tohumlama Programı, Mekke ve Kutsal Yerler ile sınırlı koşullar altında yağış miktarında ve kümülonimbus bulutlarının yoğunluğunda artışa işaret eden bir araştırma çalışmasını tamamladı. Çalışma, Mekke ve Kutsal Yerler’deki hava koşullarını iyileştirme şansını artırmak amacıyla Taif Valiliği’ndeki tüm hava unsurlarını kapsadı. Araştırma ekibinin, bu önemli çalışmayı sunmak, sonuçlarını uzmanlarla paylaşmak ve Suudi Arabistan Krallığı’nın hava koşullarını iyileştirme ve değiştirme konusundaki çabalarına ışık tutmak için yaklaşan uluslararası yağış artırma konferansına katılması bekleniyor. Program ayrıca, çalışmanın araştırma unsurlarını tamamlamak ve ayrıntılarını ilgili taraflarla paylaşmak için uygulamalı deneyler de gerçekleştirecektir.” Cloud seeding completes a study with promising results

Öte yandan ülkemizde de 1960’lardan bu yana, kuraklık seviyesi arttığında bulut tohumlama işlemi denenmekte. Bulut tohumlama teknolojisine ilişkin Metoroloji Genel Müdürlüğü’nün ayrıntılı bir makalesi de mevcut: https://www.mgm.gov.tr/genel/sss.aspx?s=yapayyagis. Bu tarz çalışmaların artması ve özellikle ülkemize yönelik olası bir “iklim savaşı” tehdidine yönelik çalışmalar yaparak karşı koyacak teknolojiler geliştirmek ise şart.

Yazılar